Slapend kapitaal: de prijs van wachten

U zit bij de boekhouder en overloopt samen de jaarrekening. Er staat daar een cijfer dat u aangenaam verrast.

U denkt “dat geld komt later wel van pas”. Een overnameopportuniteit, een buffer voor een slechter jaar, … Er zijn redenen genoeg om dit geld toch maar gewoon te laten staan op die zichtrekening. Het voelt veilig, want u kan het bedrag elke dag zien staan en u weet dat u er elk moment aan kunt.

Maar wat zegt die cash nu echt? Wat lijkt op een bevestiging dat de zaken goed gaan, betekent in werkelijkheid dat uw onderneming elk jaar aan koopkracht inboet. Een inflatie van 2% per jaar lijkt verwaarloosbaar, maar na tien jaar is uw koopkracht met bijna 18% gedaald. Er staat nog altijd hetzelfde bedrag op uw rekening, maar het is bijna een vijfde minder waard dan vandaag.

We zeggen niet dat u al uw cash moet beleggen. Cash geeft uw onderneming ademruimte om te groeien, om te investeren in de toekomst en om tegenvallers op te vangen. We hebben het over de cash die al jaren op die zichtrekening staat, wachtend, slapend.
 

Passeer maar één keer langs de kassa

 
Om te begrijpen waarom beleggen via een vennootschap fiscaal anders werkt dan beleggen als particulier, is het nuttig om even stil te staan bij wat er met een dividend gebeurt.

Wanneer een bedrijf uit uw portefeuille winst maakt, betaalt het daar vennootschapsbelasting op. Wat daarna overblijft, kan het als dividend uitkeren aan zijn aandeelhouders. Dat dividend komt vervolgens terecht bij uw vennootschap, waar het in principe deel uitmaakt van haar belastbare resultaat. Zonder DBI-regeling zou op diezelfde euro dus een tweede keer vennootschapsbelasting kunnen ontstaan. Daar knelt het schoentje. De wetgever heeft dat gelukkig ook erkend.

Vandaar de DBI-aftrek, voluit Definitief Belaste Inkomsten: uw vennootschap mag zo’n ontvangen dividend onder bepaalde voorwaarden aftrekken van haar belastbare winst, omdat er op die winst bij de uitkerende vennootschap al belasting werd betaald.

Een mooi principe, maar de praktische voorwaarden maken het niet altijd eenvoudig toepasbaar. In de praktijk spreekt men van drie voorwaarden, waaraan samen voldaan moet zijn: Participatievoorwaarde (1). Uw vennootschap moet minstens 10% bezitten van het bedrijf dat het dividend uitkeert, of er aandelen van aanhouden met een aanschaffingswaarde van minstens 2,5 miljoen euro. Die aanschaffingswaarde is wat u er destijds voor betaalde, niet wat de positie vandaag waard is. Taxatievoorwaarde (2). Het bedrijf waarin u belegt, moet onderworpen zijn aan een normaal belastingregime. Winsten uit vennootschappen die zelf nauwelijks belasting betalen, komen dus niet in aanmerking. Permanentievoorwaarde (3). U moet die deelneming minstens één jaar ononderbroken in volle eigendom aanhouden.

Sinds aanslagjaar 2026 komt er voor grotere vennootschappen nog een voorwaarde bij: wie zich op de drempel van 2,5 miljoen euro beroept, moet die deelneming ook boeken als financieel vast actief, wat een duurzame band met dat ene bedrijf veronderstelt.

Voor wie zijn overtollige liquiditeiten gespreid wil beleggen, zijn dat moeilijke voorwaarden. Een belang van 10% in een beursgenoteerd bedrijf koopt u doorgaans niet zomaar. En 2,5 miljoen euro in één enkele aandelenpositie stoppen is nu net het tegenovergestelde van een van de eerste lessen van beleggen: spreid uw risico. De regeling bestaat dus wel, maar er rechtstreeks gebruik van maken is in de praktijk voorbehouden aan ondernemingen die al over een aanzienlijk vermogen beschikken.
 

Elk schoentje past mits de juiste leest

Hoe kunnen kleinere ondernemingen dan toch van dit fiscale voordeel genieten?

De wet voorziet een uitzondering voor beleggingsvennootschappen, en daarop steunt de zogenaamde DBI-bevek: een beleggingsfonds dat zo is opgezet dat de inkomsten die het uitkeert, bij uw vennootschap in aanmerking kunnen komen voor de DBI-aftrek. Twee zaken zijn daarvoor nodig. De statuten van het fonds moeten bepalen dat het elk jaar minstens 90% van zijn netto-inkomsten uitkeert. En het voordeel geldt alleen in de mate dat die inkomsten zelf voortkomen uit aandelen die aan de DBI-voorwaarden voldoen. Een fonds dat zijn inkomsten uit obligaties haalt, levert u op dit vlak niets op.

Belegt u via zo’n DBI-fonds, dan vallen de participatie- en de permanentievoorwaarde weg. Geen belang van 10%. Geen investering van 2,5 miljoen euro in één naam. Geen verplichte houdperiode van één jaar. U kiest zelf wanneer u instapt en wanneer u uitstapt, terwijl het DBI-stelsel van toepassing blijft. Hou er wel rekening mee dat ook bij een uitstap fiscale regels spelen. Daar komen we verderop op terug.
 
Hoe gaat dit nu concreet in zijn werk?

Zo’n fonds sorteert zijn inkomsten als het ware in twee mandjes. In het eerste mandje gaan de dividenden en meerwaarden op aandelen van bedrijven die aan de fiscale voorwaarden voldoen. In het andere mandje komen de inkomsten uit coupons, interesten en dergelijke terecht. Die komen niet in aanmerking voor de DBI-aftrek. De verhouding tussen beide categorieën wordt de DBI-coëfficiënt genoemd, en die berekent het fonds zelf.

In de praktijk
Stel dat u met uw vennootschap 250.000 euro belegt en daarop een brutodividend van 5.000 euro ontvangt. Op dat dividend wordt 30% roerende voorheffing ingehouden, ongeacht het soort fonds. We rekenen in dit vereenvoudigde voorbeeld met een DBI-coëfficiënt van 97% en met het standaardtarief van 25% vennootschapsbelasting. De werkelijke coëfficiënt wordt door het fonds berekend, schommelt en kan lager liggen.

Het verschil bedraagt in dit voorbeeld meer dan 1.200 euro. Dezelfde 5.000 euro aan inkomsten, dezelfde markt, maar een heel andere fiscale behandeling dankzij het DBI-regime.

Wie belegt, doet dat niet alleen voor de jaarlijkse uitkering: de bedoeling is dat het kapitaal zelf op termijn groeit. Ook daar speelt de fiscaliteit een rol.

Stel dat u na verloop van tijd 50.000 euro meerwaarde hebt gerealiseerd. Bij een gewoon aandelenfonds wordt die meerwaarde in principe belast aan 25%, in dit voorbeeld 12.500 euro. Bij individuele aandelen kan een meerwaarde vrijgesteld zijn, maar alleen als u aan diezelfde drie voorwaarden voldoet. Daarmee zijn we terug bij het begin van ons verhaal.

 
Verder lezen? Download het volledige artikel in PDF.